Grenscontroles stoppen: marechaussee krijgt ruimer mandaat

Gepubliceerd op: 26-9-2026

De tijdelijke grenscontroles aan de grenzen met Duitsland en België stoppen op 30 september. Vanaf 1 oktober mag de Koninklijke Marechaussee tot 20 kilometer van de grens controleren, onder ruimere regels, meldt minister Van den Brink van Asiel en Migratie.

Het gaat om een verruimde versie van het Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV), het reguliere toezicht in de grensstreek. De marechaussee hoeft daarbij niet bij een grensovergang te staan, maar kan controleren op wegen, in internationale treinen, op vaarwegen en op geselecteerde vluchten. Volgens het kabinet gebeurt dat steekproefsgewijs, op basis van informatie en risicoanalyses.

De maxima gaan omhoog. Op dezelfde weg mag voortaan maximaal 120 uur per maand worden gecontroleerd, tegen 90 uur onder het oude kader. Voor treinen komt in plaats van een vast maximum van twintig treinen een grens van 25 procent van de geplande treinen per traject per maand. De KMar zet er dezelfde capaciteit voor in als bij de tijdelijke controles.

„We blijven onverminderd optreden tegen illegale migratie en grensoverschrijdende criminaliteit, zoals mensensmokkel”, aldus Van den Brink. Doordat controles flexibeler in tijd en plaats worden ingezet, zou het toezicht minder voorspelbaar worden voor smokkelnetwerken.

Wat de grenscontroles opleverden
Nederland voerde de tijdelijke binnengrenscontroles op 9 december 2024 in. Uit cijfers van de marechaussee blijkt dat in het eerste jaar aan de landsgrenzen 143.960 mensen werden gecontroleerd, van wie 100.150 EU-burgers. Dat leverde 530 weigeringen van vreemdelingen, 110 asielaanvragen en 250 aanhoudingen op. In de drie maanden daarna, tot 8 maart 2026, volgden nog 17.820 controles, 70 weigeringen en 20 aanhoudingen.

Opgeteld kregen zo’n 600 vreemdelingen de toegang geweigerd en werden 270 mensen aangehouden, onder meer voor documentfraude en mensensmokkel, meldde het kabinet in mei. Op ruim 160.000 gecontroleerde reizigers komt dat neer op ongeveer één weigering per 270 controles. In het eerste jaar droeg Duitsland 890 vreemdelingen aan Nederland over; Nederland droeg er 620 over aan Duitsland.

Grensstreek klaagde over vaste controles
Met de overstap komt het kabinet naar eigen zeggen tegemoet aan zorgen van grensgemeenten, ondernemers en bewoners van de grensstreek. Het uitgangspunt blijft dat gewoon grensverkeer zo min mogelijk hinder ondervindt; niet iedereen die Nederland binnenkomt, wordt gecontroleerd.

Voor wie dagelijks de grens over gaat, verschuift de kans op een controle dus vooral: van de grensovergang naar een strook van 20 kilometer het land in. Sinds juli 2025 controleert de marechaussee ook op luchthavens bij vluchten binnen het Schengengebied. Tot en met 8 december 2025 ging het daar om 134.370 passagiers en 50 terugkeerbesluiten.