Frontex vrijgepleit

Gepubliceerd op: 6-3-2021

De Europese kust- en grenswachtorganisatie Frontex wordt in een eigen rapport grotendeels vrijgepleit van het illegaal terugduwen van migranten van Griekse richting Turkse wateren. Frontex was na berichten van onder andere journalistencollectief Bellingcat eind vorig jaar over pushbacks in het defensief gedrongen.
In het Europees Parlement is de zaak zeker nog niet afgedaan. Een parlementaire commissie moet voor de zomer met een uitgebreid verslag komen, waarin dit onderzoek van Frontex zelf wordt meegenomen. Dertien in het nieuws gerapporteerde incidenten zijn onderzocht en op basis daarvan is Frontex ’vrijgepleit’, vindt CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers alvast. „Voor mij is nu wel bewezen dat Frontex niet betrokken was bij de schending van fundamentele rechten van migranten.”
Maar daar wordt aan de linkerkant van het politieke spectrum heel anders tegenaan gekeken. GL-Europarlementariër Tineke Strik stelt dat verder onderzoek noodzakelijk is. In het eigen onderzoek van het Europarlement zal ’breder’ worden gekeken en bijvoorbeeld ook journalisten en NGO’s worden gehoord. Ze noemt het „heel goed dat er navraag is gedaan” bij de Griekse autoriteiten en Frontex, maar vindt desalniettemin nog steeds dat er „gebrekkige informatie is over hoe het precies is gegaan.” Van de dertien incidenten werd in acht gevallen opgehelderd wat er is gebeurd en trof Frontex volgens het rapport geen blaam. In vijf gevallen is niet alles duidelijk, maar lijkt het er vooralsnog niet op dat de EU-kust- en grenswacht veel misdaan heeft.
Een van de vijf zaken waarover onduidelijkheid blijft bestaan betreft bijvoorbeeld een incident in de nacht van 18 april vorig jaar waarbij een rubberboot met 20 tot 30 migranten aan boord, die door de Griekse kustwacht wordt onderschept in Griekse wateren. Zij worden aan boord gehaald en beweerd wordt dat de groep geen asiel wil aanvragen, wat een recht is in Europa, waarna de boot richting Turkse wateren wordt gesleept. De mensen worden overboord gezet terwijl de Turkse kustwacht aanwezig is. Of er een motor aan boord is, is niet zichtbaar. De Grieken, gesteund door Frontex dat de situatie met een vliegtuigje vanuit de lucht in de gaten houdt, claimen van wel, maar hard bewijs is daar niet voor.
In het rapport zijn aanbevelingen opgenomen om tot betere controle te komen en meer transparantie. Volgens Lenaers is het niet altijd duidelijk waar de grens tussen een gelegitimeerd ingrijpen en een (illegale) pushback ligt. De Europese Commissie is daarom gevraagd om juridische opheldering te geven over wat wel en niet kan. Dit wordt gesteund door Strik.
Frontex helpt de Grieken sinds de vluchtelingencrisis van 2015-’16 met het tegenhouden van bootjes met migranten. Ondanks een daling van de instroom met 85 procent ten opzichte van 2019 werden vorig jaar toch nog 10.433 illegale migranten en 84 mensensmokkelaars opgepakt. In totaal werden 97 reddingsoperaties opgezet en 2954 personen gered.