Zeldzaam succes in strijd tegen gijzelsoftwaregroepen

Gepubliceerd op: 13-11-2021

Zeldzaam succes in strijd tegen gijzelsoftwaregroepen: door FBI gezochte Rus aangehouden op Schiphol
De Nederlandse marechaussee heeft begin november op Schiphol een Rus aangehouden die verantwoordelijk zou zijn voor het witwassen van losgeld van gijzelsoftware-betalingen. De 29-jarige Russische zakenman Denis Dubnikov werd aangehouden op verzoek van de Amerikaanse FBI en is volgens de Amerikanen verbonden met de Russische ransomware-groep Ryuk.
Het is een zeldzaam succes voor de opsporingsdiensten in de strijd tegen de grote ransomwaregroepen. Ryuk is volgens de FBI verantwoordelijk voor 2.400 infecties met gijzelsoftware in de afgelopen twee jaar en ruim 87 miljoen euro aan inkomsten via afpersing, zo blijkt uit een Amerikaanse aanhoudingsbevel, dat is ingezien door de Volkskrant.
Dubnikov arriveerde op 2 november rond 16 uur op Schiphol met Aeromexico uit Mexico City. Daar was hij eerder met twee medepassagiers naartoe gevlogen om door te vliegen naar Bolivia. Maar Mexico weigerde de Rus om onduidelijke redenen de toegang tot het land en dwong hem een ticket te nemen terug naar Moskou via Amsterdam.
Of dit op verzoek van de Amerikaanse FBI gebeurde – en of Nederland op die manier wordt gebruikt om de man zo snel mogelijk uitgeleverd te krijgen aan de Verenigde Staten (wat via Nederland makkelijker gaat dan via Mexico) – is niet bekend. De advocaat van Dubnikov, Arkady Bukh, zei tegen het Russische Sputnik News dat het feitelijk om een ontvoering ging. ‘Mexico liet hem niet het land binnen. De Amerikaanse inlichtingendiensten zetten hem vervolgens op het vlucht naar Nederland, waarvoor hij zelf een ticket moest kopen. Met andere woorden: hij werd feitelijk gekidnapt.’
Zorginstellingen
De Amerikanen was er veel aan gelegen om de Rus op Schiphol te pakken. Rusland levert geen onderdanen uit aan de Verenigde Staten, waardoor de strijd tegen grote ransomwaregroepen – waarvan de leiders vaak in Rusland zitten – wordt bemoeilijkt. Ryuk heeft in de Verenigde Staten onder meer zorginstellingen platgelegd, waardoor behandelingen voor kanker dagenlang uitgesteld moesten worden.
Toen Dubnikov om 16 uur aankwam in gate F7 nam de marechaussee hem mee. Dubnikov vertelde de Nederlandse justitie later dat hij geen idee had waarom de Amerikanen hem zochten. Hij zei verder dat hij op vakantie wilde in Bolivia en zonder opgaaf van redenen Mexico werd uitgezet. Zijn laptop en twee iPhones werden in beslag genomen. De Amerikaanse justitie verdenkt hem van het witwassen van bitcoinbetalingen die als losgeld werden betaald na afpersing.
De FBI is erin geslaagd om verschillende bitcointransacties van Ryuk te volgen. Een complexe klus, want één losgeldbetaling wordt na betaling in bitcoins ‘opgesplitst’ in kleinere bedragen die naar allerlei bitcoinadressen over de hele wereld gaan. Per losgeldbetaling kan het uiteindelijk om meer dan honderd bitcoinadressen gaan.
De FBI kwam erachter dat 350 duizend euro aan losgeldbetalingen naar accounts ging van Dubnikov, die hij bij verschillende bitcoin exchanges bezat. Voor die accounts gebruikte hij zijn eigen naam, e-mailadres en foto. Voor het witwassen kan Dubnikov maximaal 20 jaar gevangenisstraf krijgen in de Verenigde Staten. Hij heeft ervoor gekozen om zijn uitlevering vanuit Nederland voorlopig aan te vechten.