Verkrachtingszaak Nederlandse matroos niet voor de rechter

Gepubliceerd op: 24-8-2023

Hij was 31 en officier, zij was 19 en matroos derde klasse. Drie jaar en zes maanden
geleden deed de Nederlandse Anna (nu 23) op een Noors politiebureau aangifte van
verkrachting. Een ingewikkelde juridische strijd volgde, maar tot een rechtszaak komt het
niet. De openbaar aanklager in Engeland heeft besloten de zaak niet voor de krijgsraad te
brengen. De zaak is geseponeerd wegens een gebrek aan bewijs.
In Trouw deed de matroos vorig jaar al haar verhaal. Ze vertelde hoe ze voor het eerst
meevoer op een Nederlands marineschip. Dat schip maakte deel uit van een
internationaal Navo-eskader dat mijnen moest ruimen in de Noordzee. Het carnavalsfeest
waarop de matroos zegt te zijn gedwongen tot seks vond plaats op een Duits schip, in de
haven van Oslo.

Anna is niet de echte voornaam van de jonge vrouw. Om te voorkomen dat bijvoorbeeld
een toekomstige werkgever direct op haar verhaal stuit, gebruikt ze een gefingeerde
naam. Dat neemt niet weg dat ze in haar persoonlijke omgeving open praat over het feest
in Oslo en de nasleep. "Waarom zou ik me ervoor moeten schamen? Dit is mij overkomen,
mensen mogen vinden wat ze ervan vinden, maar zij waren er niet bij."

Vertraging met gevolgen
Uit verslaggeving van Trouw bleek vorig jaar dat de zaak van Anna lange tijd stillag. Zo
duurde het alleen al een jaar voordat het dossier van de Noorse politie werd overgedragen
aan de Britse marinepolitie, die het onderzoek moest uitvoeren. Uiteindelijk kon Anna pas
in juni 2022, ruim twee jaar na haar aangifte, haar verhaal doen in Engeland.
De matroos vreest dat deze vertraging gevolgen heeft gehad voor haar zaak. "Ik kreeg
vragen als: hoe laat was je precies op het feest? Dat weet ik na twee jaar echt niet meer."
Inmiddels is het onderzoek afgerond, maar de openbaar aanklager brengt de zaak dus
niet voor de rechter. Hoewel de Britse officier toegegeven heeft dat hij seks had met de
Nederlandse matroos, bestrijdt hij Anna's claim dat dit tegen haar zin was.
In een brief aan de Nederlandse matroos, ingezien door Trouw, legt de openbaar
aanklager uit dat de ontkenning van de man op zichzelf geen reden is om de zaak te
seponeren. Wel wijst hij op tegenstrijdige verklaringen, waardoor hij de kans dat een
rechter tot veroordeling over zou gaan 'niet realistisch' acht.
Zo verklaarde een getuige Anna eerder op de avond te hebben zien wapperen met een
condoom. Volgens de Britse aanklager lijkt dit het verhaal van de officier te ondersteunen.
De officier zegt dat het de matroos zelf was die hem het voorbehoedsmiddel aangaf. Ook
zou de verklaring van Anna dat ze met geweld in de bezemkast werd geduwd, niet in
overeenstemming zijn met wat zij hier direct na het feest in Oslo over zei.
"Pijnlijk om te lezen", zegt Anna over die brief. "Hij heeft zijn macht misbruikt. Alleen
daar kan de marinepolitie niets mee doen. Het wordt een welles-nietesspelletje." Dat
iemand haar met een condoom heeft gezien is volgens Anna onmogelijk. "Ik heb geen
condoom in handen gehad. De getuigen zijn ook pas na twee jaar gehoord. Dan is het veel
moeilijker om je de details goed te herinneren."

Ze is blij dat de aanklager in de brief benadrukt dat er misschien te weinig bewijs is voor
een rechtszaak, maar dat dit niet betekent dat ze niet wordt geloofd. Hoewel de conclusie
niet is wat ze ervan had gehoopt, overheerst bij Anna een gevoel van opluchting dat het
onderzoek nu voorbij is. "Ik heb alles gedaan wat ik kon om er een zaak van te maken",
zegt ze. "Nu wil ik gewoon verder met mijn leven."
Dat leven zet ze voort buiten Defensie. De afgelopen jaren kampte ze met
gezondheidsproblemen door de gebeurtenissen in Oslo. Te vaak miste ze daarvoor begrip
van haar werkgever. Anna: "Mijn herstel ging heel erg op en neer. De ene keer ging het
goed en dan stortte ik weer helemaal in. Daar werd geen rekening mee gehouden." Geseponeerd • Ruim drie jaar geleden deed een Nederlandse matroos aangifte
van verkrachting door een Britse officier. Maar de zaak komt niet voor de
krijgsraad.

Door haar psychisch en fysiek herstel kon ze niet volledig werken. Daardoor liep ze
bevorderingen, toeslagen en dus inkomsten mis, is Anna's overtuiging. Terwijl haar
klasgenoten hun carrière bij de marine voortzetten, bleef zij al die jaren steken in de rang
van matroos. Het is een van de argumenten die ze aanvoerde toen ze onlangs in een brief
om een schadevergoeding vroeg.

Therapie
Die vergoeding krijgt ze niet. Defensie vindt dat wel degelijk is geprobeerd Anna zo goed
mogelijk te helpen. Zo volgde ze onder meer therapie op kosten van haar werkgever.
Bovendien spande de defensieattaché op de Nederlandse ambassade in Londen zich in om
Anna's zaak onder de aandacht van de Britse Marinepolitie te houden, schrijft de
directeur personeel als reactie.

Op de kwestie van de gederfde inkomsten wil Defensie in die brief niet ingaan. Dat is
'onderhevig aan speculatie', benadrukt de directeur. Wel wil de marine meebetalen aan de
zorgopleiding die Anna wil volgen. 'We vinden het enorm naar wat Anna de afgelopen
jaren heeft doorgemaakt', laat Defensie verder nog weten. 'Het is jammer dat het niet is
gelukt om haar binnen de marine goed te re-integreren.'
Na de zomer hoopt Anna haar opleiding te starten. "Voor andere mensen zorgen vind ik
leuk", zegt ze. Met een lach in haar stem: "Dan hoef ik niet aan mezelf te denken."
De echte naam van matroos Anna is bekend bij de hoofdredactie.