Defensie vindt rapport over mogelijk misdrijf in Uruzgan niet

Gepubliceerd op: 4-10-2023

Defensie heeft in haar archief geen rapport gevonden waarin melding wordt gemaakt van een mogelijk oorlogsmisdrijf door Australische elitetroepen (SOF) in de Afghaanse provincie Uruzgan in 2010. „Er blijkt geen aanleiding om uit te gaan van een mogelijk oorlogsmisdrijf door Australische SOF”, schrijft demissionair minister Kajsa Ollongren aan de Tweede Kamer.

Een Nederlandse inlichtingenofficier meldde in november 2020 dat hij tijdens zijn uitzending naar Uruzgan het rapport zou hebben opgesteld. Dat was in mei 2010. Een Afghaanse man die niet langer verdacht werd van (betrokkenheid bij) de dood van twee Nederlandse mariniers, zou kort na zijn vrijlating zijn opgepakt, gemarteld en geëxecuteerd door Australische militairen.

Aanleiding voor de melding van de Nederlandse militair was een kort daarvoor verschenen Australisch onderzoeksrapport naar misdrijven door Australische elitetroepen tussen 2005 tot 2016 in Uruzgan. Daarbij werden 39 moorden gepleegd. Nederland leidde de NAVO-missie in Uruzgan tussen 2006 en 2010. Er werd daarbij samengewerkt met de Australische militairen. Volgens de Australiërs waren Nederlanders niet betrokken bij deze misdrijven.

Defensie zegt meer dan een miljoen bestanden te hebben doorzocht. Ook zijn twintig interviews afgenomen en is in de VS en Australië om informatie gevraagd. Het rapport is niet aangetroffen, maar het is niet uit te sluiten dat het toch is opgesteld. Ollongren schrijft dat „hoewel aannemelijk wordt geacht dat het vermeende rapport daadwerkelijk is opgesteld, dit niet met zekerheid kan worden vastgesteld”.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de Nederlanders na de ondervraging van de Afghaan de Australiërs hebben laten weten dat hij niet langer verdachte was van de aanslag op de mariniers. De Australiërs beschikten over eigen inlichtingen op basis waarvan de Afghaan werd aangemerkt als iemand die de Taliban hielp met wapens en explosieven, concludeert Defensie.

Ook Australië heeft naar aanleiding van de Nederlandse melding nieuw feitenonderzoek verricht. Het land ziet „geen aanleiding (…) om uit te gaan van een mogelijk oorlogsmisdrijf”.