Soms zegt je onderbuikgevoel: dit is flauwekul

Gepubliceerd op: 13-12-2024

Niemand ontkwam aan controle bij Twentse grens: ‘Soms zegt je onderbuikgevoel: dit is flauwekul’
Grenscontroles, vanaf maandag gaat Nederland er weer mee beginnen. Het doet - een beetje - denken aan zoals het was, ooit. Met een scherpe blik bewaakte Leo Blokhuis vanaf 1977 de grens bij Denekamp. Niemand kwam zomaar het land binnen. „Soms zegt je onderbuikgevoel: dit is flauwekul.”

Leo Blokhuis (67) ziet zichzelf nog zo staan langs de grens bij Denekamp, zijn eerste ‘post’ als grensbewaker van de Koninklijke Marechaussee. Alles en iedereen – van vrachtwagenchauffeurs tot bankdirecteuren en dagjesmensen – werd gecontroleerd.

„Soms verstopten mensen zich in trailers. Anderen probeerden langs het kanaal het land in te sluipen. Ze werden een eindje verderop gepakt”, vertelt Blokhuis. Het werk ging 24 uur per dag door. Tijdens de spits keek niemand op van flinke files. Een uur vertraging was niks geks.

De bewakers stonden met een opsporingsregister, een dik boek vol namen en gegevens, aan de weg. „Zo wisten we precies met wie de Nederlandse staat nog een appeltje te schillen had”, vertelt Blokhuis. Veroordeelden die een gevangenisstraf ontliepen werden in een ‘ophoudcel’ geplaatst voor de politie ze kwam halen.

Bekende gezichten
De controles richtten zich overigens vooral op de binnenkomst van ‘vreemdelingen’ in Nederland, legt Blokhuis uit. „We moesten waarborgen dat: A. de identiteit vaststond, en B. de mensen voldoende middelen hadden om hun verblijf in Nederland te bekostigen.” Vooral veel Oost-Europeanen en Scandinaviërs passeerden in die tijd de grens.

Ook ‘bekende gezichten’ kwamen voorbij. Duitsers en Nederlanders die over de grens werkten en vaak passeerden, mochten af en toe, na een goedkeurend knikje, doorrijden.

Flauwekul
Dat was bijzonder, want de grensbewaking was gebonden aan zeer strikte regels. Soms had Blokhuis daar moeite mee. „Dan wilde er een gezin de grens over, maar had een van hen een verlopen paspoort. Je onderbuikgevoel zegt: dit is flauwekul, dat kan iedereen gebeuren. Maar formeel moet je die mensen toch toegang tot Nederland weigeren.”

De strenge aanpak diende echter een duidelijk doel, zegt hij: „Het ging ook om de beeldvorming. Iedereen wist dat je zonder paspoort niet de grens over kon. Het had een preventieve werking”, zegt Blokhuis, die naast Denekamp ook in Oldenzaal en Enschede werkte als grensbewaker. Vanaf 1985 werden de controles geleidelijk afgeschaft.

Symboolpolitiek
Dat Nederland vanaf aanstaande maandag (9 december), in navolging op Duitsland, weer grenscontroles gaat houden, ziet Blokhuis vooral als ‘symboolpolitiek’. Hij verwacht niet dat de nieuwe aanpak zoden aan de dijk zet. „Je kunt wel twee, drie controles neerzetten, maar daar is niks mee opgelost. Hier in Twente heb je heel veel grensovergangetjes. Zeker mensensmokkelaars weten dat al te goed.”