Marechaussee populair bij jongeren

Gepubliceerd op: 7-3-2026

Marechaussees wandelen niet, ze marcheren. Normen en waarden staan er hoog in het vaandel. En wie de laagste rang bekleedt, kan uiteindelijk toch generaal worden. Kolonel Willemijn Arends toont dat doorstromen bij de Koninklijke Marechaussee meer regel dan uitzondering is.

Werken bij de marechaussee is in. Dit vierde krijgsmachtonderdeel krijgt steeds meer taken en daarom moet het aantal marechaussees groeien van 9000 naar 10.000 mensen.

De commandant van het Opleidings- Trainings en Kenniscentrum van het Wapen der Koninklijke Marechaussee (OTC KMar) is eindverantwoordelijk voor het ‘afleveren’ van goed personeel dat straks militaire en civiele taken uitvoert. Inmiddels zwaait ze drie jaar de scepter op de Koning Willem III-kazerne in Apeldoorn, de bakermat van de blauw-groene organisatie. Nog steeds, of misschien wel opnieuw, wordt de KMar gezien als een elite-eenheid die zich op allerlei operationele niveaus beweegt in zowel burgermaatschappij als krijgsmacht.

„De marechaussee is een gewild product”, zei de hoogste marechausseebaas, luitenant-generaal Annelore Roelofs, vorig jaar. Door de uitbreiding van het aantal taken en de terugkeer van de groene component (Militaire Politie), is er meer personeel nodig en stijgt het aantal marechaussees de komende jaren van 9000 naar 10.000 mannen en vrouwen. Dat betekent dat ook in Apeldoorn jaarlijks meer studenten klaargestoomd moeten worden voor het grote werk: van 1000 naar 1300 rekruten. Een flinke uitdaging, vindt Arends.

Meer studenten betekent ook meer huisvesting en instructeurs. Hoe gaan jullie dat oplossen?
„We werken sinds kort met leermodules in plaats van met lange leerlijnen. Naast het verzorgen van vakinhoudelijke scholing en certificeringen, hebben we hier verschillende primaire functieopleidingen , waaronder de Leergang Marechaussee Algemeen (LM) en de Leergang Algemeen Onderofficieren KMar (LOOK). Beide groepen beginnen met AMBV, Algemene Militaire Basis Vaardigheden. De studenten worden in een periode van tien weken fysiek en mentaal getraind, vergelijkbaar met wat bij de andere krijgsmachtonderdelen gebeurt. Daarna volgt de basismarechausseevorming van twaalf weken. Tot slot worden er verschillende opleidingsroutes gevolgd, afhankelijk van waar de mannen en vrouwen gestationeerd worden. Op Schiphol, achter de balie, zijn bijvoorbeeld andere kwalificaties vereist dan bij de landbrigades. Daar waar iemand gestationeerd wordt, volgt verdere vaktechnische scholing met begeleiding door praktijkleermeesters ter plaatse. Door deze nieuwe aanpak kunnen we een veel flexibeler leergang aanbieden.”

Zijn er nog meer voordelen?
„De studenten zijn korter op de kazerne en gaan eerder naar de brigades, waar ze het vak dus in de praktijk leren. We hebben daardoor meer ruimte op het OTC om nieuwe mensen onder te brengen, op te leiden of bij te scholen.”

Wat is het verschil tussen de verschillende leergangen op het opleidingscentrum?
„De mannen en vrouwen van de LM worden onder andere opgeleid voor het beveiligen en bewaken van personen of gebouwen. Denk aan de koninklijke paleizen, de Tweede Kamer, luchthavens en de landsgrenzen. Na een paar jaar kunnen ze overstappen naar de opleiding algemeen opsporingsambtenaar. Afgestudeerden zijn én militair én politieagent. Ze hebben dezelfde bevoegdheden als de politie, maar dan gericht op hun eigen takenpakket aan de grens of binnen de krijgsmacht.”

Welke vooropleiding heb je nodig om de opleiding voor LM of LOOK te kunnen volgen?
„De minimumopleidingseis voor beveiligers is mbo-niveau 2. Voor wachtmeester is dat vmbo-gl/tl; je kunt ook doorgroeien vanuit de functie van beveiliger. Verder kun je vanuit het dienjaar instromen en de modules volgen die je tijdens de verkorte opleiding bij de KMar nog niet hebt gehad.”

Volgens Marieke Twint, clusterhoofd HR bij de staf van de Koninklijke Marechaussee in Den Haag, is de KMar populair onder jongeren die aan het dienjaar deelnemen. „Het afgelopen jaar kwamen er 150 jongeren naar Apeldoorn. Van hen zijn er uiteindelijk 35 bij ons gebleven. Vijftien werden er reservist en voor veel anderen was deze periode een tussenjaar. Mogelijk zie we ze terug, nadat ze hun studie hebben voltooid. Voordeel van het dienjaar is dat je na een verkorte opleiding direct in de praktijk kunt meedraaien en zo kunt proeven aan werken bij onze organisatie. Willen ze daarna toch beroepsmarechaussee worden, dan hoeven ze de modules die ze al hebben afgerond –inclusief AMBV– niet te herhalen.”

De kracht van KMar als vierde krijgsmachtdeel is volgens haar dat de organisatie zowel de taal van de burger als van de militair spreekt. Twint: „We zijn binnen Defensie een unieke discipline. Landmacht, luchtmacht en marine worden pas ingezet in oorlogstijd of tijdens uitzendingen in missiegebieden. Wij zijn iedere dag operationeel. Na de opleiding ga je direct aan de slag. Dat is mede een reden dat er veel animo van militairen bij andere legeronderdelen is voor een baan bij de KMar.”

De Koninklijke Marechaussee staat in ons land bekend als een krijgsmachtonderdeel waar onderling respect en verbondenheid, normen en waarden, kameraadschap en toewijding aan het Wapen een belangrijke rol spelen. Hoe komt dat?
Volgens de OTC-commandant heeft dat te maken met het smeden van een groepsband waar vanaf het begin aan wordt gewerkt. „Samen ben je sterker, slimmer en effectiever. Dat is ook het verschil met de politie, waar meer de nadruk ligt op het individu. Wij krijgen een klus altijd geklaard, hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn. Voor collega’s die weggaan, is het vaak lastig om bij een andere werkgever goed te landen. En wie terugkeert bij ons –of hier het kazerneterrein op rijdt– voelt zich direct weer thuis.”

Eens marechaussee, altijd marechaussee dus?
„Klopt. We hebben een mooi merk, met veel carrièremogelijkheden. Je kunt vanuit de laagste rang jezelf door (zelf)studie opwerken. Zo kennen we een persoonlijk loopbaanbudget en is er sprake van loopbaanbegeleiding. We stimuleren collega’s om te blijven investeren in zichzelf. Met de juiste kwalificaties (minimaal hbo) kun je als onderofficier solliciteren naar een plek bij de KMA (Koninklijke Militaire Academie). Zo hebben we in ieder geval twee commandanten bij de KMar die als marechaussee der vierde klasse zijn begonnen en hun carrière als luitenant-generaal bij onze organisatie hebben afgesloten. Alles is mogelijk. Zelf ben ik officieel pas drie jaar militair. Hiervoor was ik reservist en werkte ik zeventien jaar als burger bij het Wapen.”

Hoe meld je je aan als leerling op het OTC?
„Daarvoor moet je solliciteren via de website werkenbijdefensie.nl en dan zoeken op ”marechaussee”.”

Wie dat ’s avonds thuis probeert, krijgt geen toegang tot het sollicitatieformulier…
Volgens Marieke Twint wordt de sollicitatiemogelijkheid afgesloten zodra de eerste honderd aanmeldingen binnen zijn. „En dat gaat meestal erg snel, want de marechaussee is populair. We zoeken nu naar een mogelijkheid om niet de eerste honderd sollicitanten, maar de beste honderd binnen te halen.”

De beste honderd? Vallen er dan zoveel leerlingen af tijdens de opleiding?
Kolonel Arends: „Dat valt erg mee. Maar niet iedereen kan wennen aan de militaire discipline, het slapen met acht man op één kamer of het tijdelijk inleveren van je mobieltje. Soms ook wordt het vereiste fysieke niveau of het leerdoel niet gehaald.”

Onlangs bezocht koningin Maxima een bivak en velddienst tijdens jullie AMBV. Ze deed ook zelf mee en was erg onder de indruk. Ze wordt nu reservist bij de Koninklijke Landmacht. Jammer dat het niet de KMar is geworden?
„Ze was tijdens het bezoek echt in ons werk geïnteresseerd en ze ging ook zelf aan de slag. Met haar besluit om reserveofficier te worden geeft ze een belangrijk signaal naar de samenleving af. Misschien hebben wij tijdens die trainingsdag wel bijgedragen aan haar interesse voor de krijgsmacht. Ons Wapen heeft altijd een warme band gehad met het koningshuis. We leggen ook de eed of belofte op de koning af. Prinses Beatrix is onze schutsvrouw. We voeren zelfs een standaard –en geen vaandel zoals andere krijgsmachtoonderdelen– met daarin het monogram van de vorst. Kortom, we zien Maxima straks graag de overstap naar de KMar maken.”

Taken van de KMar
De Koninklijke Marechaussee is een militaire politieorganisatie die drie hoofdtaken uitvoert: grensbewaking (op luchthavens en in havens), bewaken en beveiligen (van paleizen, personeel van het Koninklijk Huis, Schiphol en andere strategische objecten) en internationale en militaire politietaken (ondersteuning van missies en handhaving binnen Defensie). Ze doet onderzoek naar criminaliteit zoals mensensmokkel en terrorisme en is inzetbaar in Nederland, het Caribische deel van het Koninkrijk en wereldwijd.

Op dit moment wordt gewerkt aan de terugkeer van het 101 Marechaussee Bataljon (101 Marbat), zoals dat ook tijdens de Koude Oorlog operationeel was. De mannen en vrouwen van deze specifieke groene tak van de KMar richten zich op robuuste beveiliging, militaire politietaken en gewapende inzet, zowel in NAVO-verband als nationaal. Ze beschermen vitale infrastructuur, treden op bij ordeverstoringen en ondersteunen gevechtseenheden, waarbij de focus ligt op een militair optreden in hoogrisicogebieden. Het bataljon maakt gebruik van zware bewapening en gepantserde voertuigen. Vanaf 2027 moeten er twee eskadrons volledig inzetbaar zijn.