De bevrijding heeft in Emmen diepe sporen achtergelaten

Gepubliceerd op: 19-4-2026

Het lintje dat Jacob Zuur (79) onlangs kreeg opgespeld, voelt voor hem als een eer maar niet als een eindpunt. Eerder als een moment van reflectie. Op een leven waarin de Tweede Wereldoorlog, hoewel hij die zelf niet meemaakte, altijd dichtbij is geweest.

"Als kind werd je geconfronteerd met verschrikkelijke verhalen", vertelt Zuur. Hij werd in 1947 geboren, maar groeide op met de ervaringen van zijn vader, die drie jaar diende bij de Binnenlandse Strijdkrachten. "Er kwamen ook Joodse mensen bij ons thuis, die uit de concentratiekampen kwamen."

Bevrijding van Emmen
Voor Zuur vormden de verhalen de basis van een blijvende betrokkenheid bij de oorlogsgeschiedenis en in het bijzonder bij de bevrijding van Emmen. Die betrokkenheid kreeg ook vorm in zijn eigen loopbaan. Zuur ging het leger in, eerst bij de cavalerie, daarna bij de marechaussee en uiteindelijk bij de luchtmacht. Zijn werk bracht hem naar Nordhorn, net over de Duitse grens, waar hij tot op de dag van vandaag woont.
Toch bleef Emmen een belangrijk ankerpunt. "De bevrijding heeft hier diepe sporen nagelaten", zegt hij. Op 10 april 1945 werd er in en rond de stad zwaar gevochten. Boerderijen gingen in vlammen op, gezinnen verloren hun bezit. "Er was vreugde, maar ook verdriet. Mensen stonden te juichen, terwijl anderen alles kwijt waren."

Een cd'tje met het Wilhelmus
Vanaf 2001 zet Zuur zich actief in voor de jaarlijkse herdenking van de bevrijding. "Toen waren de herdenkingen nog heel eenvoudig", herinnert hij zich. "Ik had een grote radio bij me, met een cd'tje om het Wilhelmus en de Poolse volksliederen te spelen."
Dat Poolse volkslied had een duidelijke reden. Emmen werd in april 1945 grotendeels bevrijd door Poolse troepen. Voor Zuur was het belangrijk dat die rol zichtbaar bleef. In de loop der jaren groeide de herdenking. Groter, formeler, met meer publiek en meer aandacht. Maar de essentie bleef voor hem hetzelfde: het doorgeven van verhalen.

Koninklijke kleren
Die verhalen zaten ook in zijn eigen jeugd. In kleine, veelzeggende momenten. Zoals de keer dat zijn moeder distributiebonnen verloor en een brief schreef naar koningin Juliana. "Toen kwam er een vrachtwagen met babykleertjes voor ons. Dus ik heb koninklijke kleren gehad", zegt hij met een lach.
Het zijn juist die persoonlijke herinneringen die volgens Zuur de geschiedenis tastbaar maken. Niet alleen de grote gebeurtenissen, maar ook het dagelijks leven in een tijd van schaarste en wederopbouw.

Geen afsluiting
De benoeming tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau is voor Zuur geen afsluiting. Ook al heeft hij inmiddels een stap terug gedaan als bestuurslid van de herdenking.
Want afstand nemen doet hij niet. "Ik blijf wel helpen. Alleen niet meer in de organisatie."