Vliegende en onderwaterdrones en camera’s bestuurd door AI: nieuwste maatregelen tegen drugssmokkel

Gepubliceerd op: 31-1-2026

Vliegende- en onderwaterdrones en ‘slimme’ camera’s die precies bijhouden welk schip de haven binnenvaart. Het klinkt misschien wat futuristisch, maar het zijn de nieuwste snufjes in de strijd tegen drugs- en mensensmokkel in de haven van Scheveningen. Niet voor niets: de kleinere zeehavens worden steeds aantrekkelijker voor criminelen.

‘Ready for departure’, klinkt het op de tweede verdieping van de Bediencentrale Scheveningen. Het bericht is afkomstig van een schip, aangemeerd in de Eerste Haven. Dat het schip de Scheveningse Haven verlaat werd tot eind vorig jaar alleen handmatig genoteerd in een fysiek of digitaal logboek. Net zoals dat ging bij alle andere privé- en commerciële vaart die de haven aan de Haagse kust in- en uit gaat. Dag en nacht kijken medewerkers van het Haagse Havenbedrijf naar de toegang tot de haven.

Twee palen met een ‘slimme’ camera erop helpen tegenwoordig het logboek bij te houden. De systemen zijn visueel hetzelfde als andere beveiligingscamera’s in Den Haag, maar deze worden bediend en uitgelezen met artificial intelligence (AI). De camera’s staan op het Noordelijk Havenhoofd en zijn gericht op het Zuidelijk Havenhoofd. Binnenkort wordt een van de camera’s verplaatst naar het Zuidelijk Havenhoofd voor nog beter zicht op wat de haven binnenvaart en er uitgaat. Een derde systeem verschijnt in de komende maanden bij ‘de Pijp’ tussen de Eerste Haven en de Tweede Haven.

„De camera’s kijken tussen het Noordelijk en Zuidelijk Havenhoofd door naar het verkeer dat via de Noordzee de haven binnenkomt of ernaar vertrekt”, zegt Roel de van der Schueren, havenmeester van de Scheveningse haven.

Jaarlijks komen er alleen al meer dan 7500 commerciële schepen naar de haven. „Vanaf de zijkant van het schip herkent het systeem onder andere wat voor schip het is en hoe snel het vaart. Maar ook de richting, het tijdstip en of er mensen aan dek staan.” Handig voor het reguleren van het scheepvaartverkeer, zegt De van der Schueren.

Andere toepassingen zijn minstens zo interessant, maar dan voor de politie, de douane en de Koninklijke Marechaussee. De opsporings- en handhavingsdiensten krijgen een eigen ‘ingang’ in het systeem om de verzamelde informatie op een andere manier te gebruiken. Zo kunnen ze bijvoorbeeld een seintje krijgen als tall ships of vissersboten tot dertig meter lang binnenvaren, of als een als verdacht aangemerkte boot de haven van Scheveningen in- of uitvaart.

Tientallen miljoenen euro’s
Hard nodig, zo toonden de vondsten van honderden kilo’s cannabis-, soft- en harddrugs (ter waarde van tientallen miljoenen euro’s) in de afgelopen jaren in de haven aan. Nu in zeehavens als die van Rotterdam en Antwerpen het aantal en de volume van cocaïnevangsten de afgelopen jaren flink teruglopen, dreigt een waterbedeffect, waarschuwen Europol, de Nederlandse douane en de politie. Door andere smokkelmethoden en gebruik van verschillende havens wordt de jacht op drugscriminelen steeds lastiger, zegt de douane in het jaaroverzicht 2025.
„Tegelijk zien we de keerzijde van het succes”, zegt de Haagse burgemeester Jan van Zanen. „De smokkel verplaatst zich naar andere relatief kwetsbare plekken langs onze Nederlandse kust. De kleinere zeehavens worden steeds aantrekkelijker voor criminele netwerken.” En: „Cocaïne stroomt nog steeds door de straten van Europa. Het komt alleen niet meer via de grote havens binnen”, ziet Andy Kraag (het Nederlandse hoofd van de afdeling zware en georganiseerde misdaad bij Europol).

„Deze haven zou aantrekkelijk kunnen zijn voor criminelen. De massa’s en volumes zijn hier kleiner dan in grotere havens, de smokkelmethodes worden dus ook aangepast aan deze context. De maatregelen die we nu nemen, zijn om ondermijning te ontmoedigen en om de Scheveningse haven en de samenleving te beschermen. Hoe vroeger je investeert en die maatregelen neemt, hoe effectiever ze zijn”, waarschuwt De van der Schueren.

Het gebruik van de camera’s is slechts één van de maatregelen binnen het Platform Ondermijning Kleine Zeehavens, dat vorige week donderdag werd gepresenteerd. Binnen dit verband werken zes Nederlandse gemeenten samen aan het bestrijden van criminaliteit in de zeehavens van Scheveningen, Den Helder, Stellendam, Harlingen, Lauwersoog, Delfzijl en de Eemshaven. Het zijn havens die in veel aspecten op elkaar lijken, maar kleine onderlinge verschillen hebben. De een heeft bijvoorbeeld geen visafslag meer (Den Helder), op Scheveningen is dan weer geen veerdienst naar de Waddeneilanden.

Het zijn kleinere zeehavens (ten opzichte van bijvoorbeeld Rotterdam) die dicht bij de stad liggen en daardoor aantrekkelijk zijn voor criminelen. Het zijn geen afgesloten havens maar terreinen die een gecombineerde functie hebben van toerisme, bewoning, watersport en zakelijke activiteiten zoals visserij. „Het zit allemaal in elkaar verweven, waardoor de lokroep van het grote geld ons kwetsbaar maakt. We moeten dat open karakter behouden terwijl we de veiligheid blijven waarborgen”, zegt De van der Schueren.

Middenin de haven, tussen de rondvaartboten en de visserijschepen, worden daarom ook onderwater- en vliegende drones ontwikkeld voor civiele, militaire en politietaken. Die kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden voor het inspecteren van onderwaterkabels of het detecteren van onder water verhulde drugspakketten of voor bergingsoperaties. Door de stevige stroming, het ondiepe, koude en niet heldere water en vele vaarbewegingen is de Haagse kust ideaal voor het testen van deze toepassingen.

Nieuw havenkantoor
En waar nu nog een zandvlakte ligt aan de Dr. Lelykade, wordt in maart begonnen met de bouw van een nieuw havenkantoor waar de politie, douane, Marechaussee, het havenbedrijf en andere partners kunnen samenkomen. „We zitten nu nog op verschillende plekken in de haven en kunnen hier gemakkelijker met elkaar overleggen.”

Met een Bibob-toets (sinds 2021) worden ondernemers gescreend die een vaste ligplaats in de Scheveningse haven willen. Bedrijven die een (mogelijk) verdachte achtergrond of werkzaamheden hebben, kunnen zo worden geweerd. Binnen een nieuw op te richten Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) worden ondernemers nog eens extra gewezen op de gevaren en signalen van criminaliteit.
„Omdat we de haven zijn, hebben we extra uitdagingen”, zegt De van der Schueren. „Omdat we aan de grens zitten, hebben we nog eens extra uitdagingen. Daarom moeten we wat extra’s doen om te zorgen dat ondermijning buiten de deur blijft.”